Tổng kết Hội thảo họ Thân trong lịch sử Việt Nam (Huế, 28/11/2004)
Như vậy là trong hai ngày làm việc tại khách sạn Hương Giang bên bờ sông Hương, trong những ngày ngập lụt, đi lại rất khó khăn, nhưng cuộc hội thảo đã diễn ra trong không khí hết sức sôi nổi, hứng thú. Chúng ta đã nghe 21 trong số 33 bản báo cáo được gửi tới hội thảo. Đặc biệt, trong hội thảo chúng ta đã giành thời gian cho bốn lần thảo luận. Rất tiếc là vì thời gian không cho phép thảo luận tất cả những vấn đề mà chúng ta cùng quan tâm, nên hội thảo tập trung vào một số vấn đề quan trọng nhất.


Trước hết, tôi muốn lưu ý rằng cuộc hội thảo của chúng ta có những nét khá đặc biệt. Hội Khoa học lịch sử Việt Nam cùng với các Hội thành viên cấp tỉnh/thành phố, trong mỗi nhiệm kỳ 5 năm, tổ chức hàng chục cuộc hội thảo cấp quốc gia và một số hội thảo quốc tế, mỗi cuộc hội thảo đều có đặc điểm riêng, thường do chủ đề, thành phần tham dự và địa điểm hội thảo tạo nên. Cuộc hội thảo "Họ Thân trong lịch sử dân tộc" vừa là một cuộc hội thảo khoa học do Hội Khoa học lịch sử tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp cùng Hội đồng Thân tộc tổ chức với sự tham dự của các nhà khoa học đến từ nhiều cơ quan, nhiều viện nghiên cứu, nhiều trường Đại học ở Trung ương, ở Huế, từ cơ quan văn hóa Bắc Giang và một số địa phương; vừa là một cuộc gặp mặt của đại diện các chi nhánh họ Thân gần như là trên mọi miền đất nước. Như sáng nay, đồng chí Thân Văn Mưu cho biết, có tới 17 chi nhánh có đại diện đến dự hội thảo này. Như vậy, đây là cuộc hội thảo, đồng thời cũng là cuộc tiếp xúc và trao đổi giữa các nhà khoa học với hậu duệ của dòng họ Thân. Một cuộc hội thảo như thế này thường khó hài hòa giữa tính khoa học và tình cảm dòng họ. Tôi nói "khó hài hòa" theo ý nghĩa là được mặt này thì dễ mất mặt kia. Nếu các nhà khoa học tranh cãi một cách khách quan, trung thực, thì nhiều khi có thể đụng chạm phần nào đó đến tình cảm của con cháu dòng họ. Nếu tuỳ thuộc vào sự chi phối của dòng họ thì nhiều khi sự trung thực, khoa học không thực sự sòng phẳng. Nhưng tôi rất mừng là trong cuộc hội thảo này, chúng ta đã tạo dựng được không khí tôi nghĩ là rất khoa học, hết sức tôn trọng lẫn nhau, tất cả xuất phát từ yêu cầu khách quan, làm thế nào để nhận thức đúng sự thật lịch sử.

Con cháu dòng họ Thân đã cung cấp cho hội thảo nhiều tư liệu quý, chưa công bố của dòng họ và nêu lên nhiều đề xuất, kể cả những điều mang tính chất nội bộ, tâm sự với nguyện vọng muốn được các nhà khoa học phân tích, lý giải một cách khách quan để xác lập những hiểu biết có cơ sở khoa học về tổ tiên, về dòng họ. Trong các tham luận cũng như trong thảo luận, các nhà khoa học vừa quan tâm đến các đề xuất của dòng họ, vừa giữ thái độ rất thẳng thắn, khách quan như chúng ta thấy. Theo cảm nhận của tôi, không khí của cuộc hội thảo rất thân ái, cới mở, rất dân chủ, thẳng thắn trên tinh thần trách nhiệm cao trước khoa học.
Trong hội thảo, các báo cáo đề cập đến rất nhiều vấn đề, nhưng tập trung chủ yếu vào ba nội dung quan trọng nhất:

1. Nguồn gốc của họ Thân, nhiều báo cáo đã trở về những vị tổ đầu tiên của họ Thân là các Phò mã nhà Lý cùng những di tích liên quan từ địa danh mang tên Giáp/Kép/Thân đến những di tích cung điện ở Tòng Lệnh (xã Trường Giang, Lục Ngạn), Bồng Lai (xã Phượng Sơn, Lục Ngạn), những đền thờ trên lưu vực sông Lục Nam, trong đó có đền Hả (xã Hồng Giang, Lục Ngạn). Điều được nhiều người quan tâm là mối quan hệ giữa họ Giáp và họ Thân cùng phạm vi động Giáp được coi là trung tâm của thủ lĩnh họ Giáp/Thân thời Lý. Từ những tư liệu chính sử của ta kết hợp với tư liệu trong thư tịch cổ Trung Quốc và các tư liệu địa phương, trong đó có gia phả, thần tích, di tích, truyền thuyết, lễ hội..., nhiều vấn đề đã được làm sáng tỏ. Di tích cung điện ở Tòng Lệnh, Bồng Lai đã bước đầu được thám sát và đã tìm thấy những di vật mang niên đại Lý như gạch có chữ Hán "Lý gia đệ tam đế Long Thụy Thái Bình tứ niên tạo" (1057) cùng những di vật mang phong cách đặc trưng thời Lý như đã tìm thấy ở tháp Phật Tích tại Bắc Ninh và khu di tích Hoàng thành Thăng Long mới phát lộ ở 18 Hoàng Diệu, quận Đống Đa, Hà Nội. Hi vọng rồi đây nhưng cuộc thám sát và khai quật khảo cổ học sẽ phát hiện và xác minh những di tích có giá trị này. Riêng đền Hả ở xã Hồng Giang (huyện Lục Ngạn), qua thần tích, văn tế, câu đối..., thì có thể xác định là đền thờ các công chúa nhà Lý như công chúa Bình Dương, Thiên Thành. Nhưng nhân vật Tả bộc xạ Vũ Tỉnh và con là Thượng tướng quân Vũ Thành mà có người cho Vũ Tỉnh là tên khác của Thân Thiệu Thái và Vũ Thành là tên khác của Thân Cảnh Phúc thì cần kiểm tra và xác minh thêm. Theo bản thần tích còn lưu giữ ở đền thì Vũ Thành được thờ làm Thành hoàng, là một tướng chống quân Nguyên thời Trần, chú không phải nhân vật thời Lý. Hình như đền Hả thờ nhiều vị thần thời Lý và thời Trần, qua thời gian các lớp thần linh đan xen vào nhau; hoặc trong một hoàn cảnh nào đó, các vị thần thờ từ nhiều đền đã qui tụ vào đây. Vấn đề đặt ra là cần thu thập, giám định kỹ các tư liệu để nghiên cứu và xác minh thêm.

2. Quá trình mở rộng địa bàn cư trứ và phân chi của họ Thân đã được nghiên cứu công phu trên cơ sở thu thập gia phả các chi họ Thân. Vùng Lạng Châu xưa, nay là vùng tỉnh Bắc Giang và nam Lạng Sơn, có thể coi là cái nôi của dòng họ Giáp / Thân, nơi có động Giáp mà các thủ lĩnh của dòng họ đã từng làm Động chủ và cả châu Lạng là địa bàn mà các thủ lĩnh họ Thân được nhà Lý gả công chúa, phong làm châu mục. Từ họ Giáp, họ của thủ lĩnh, chi Phò mã vua Lý mang họ Thân. Lúc bấy giờ chắc chắn tồn tại hai họ Giáp và Thân mà quan hệ thân tộc vẫn gắn bó với nhau. Dòng họ Thân không những là dòng họ thủ lĩnh mà đồng thời còn là dòng họ quý tộc quan hệ mật thiết với triều đình và hoàng gia nhà Lý nên có điều kiện phát triển hơn. Cho đến nay, họ Thân là dòng họ lớn và phân bố khá rộng trên địa bàn toàn tỉnh Bắc Giang, tuy cũng đã phân chi và mang thêm tên đệm khác nhau như Thân Đức, Thân Văn, Thân Mạnh, Thân Duy, Thân Nhân...Qua điều tra thực địa và nghiên cứu gia phả, Hội đồng Thân tộc và các nhà khoa học, đã bước đầu phác họa quá trình và con đường thiên di của các chi họ Thân từ Bắc Giang xuống vùng đồng bằng sông Hồng, lan vào Thanh Hóa, Nghệ Tĩnh, vào Thừa Thiên -Huế, vào Đà Nẵng, Quảng Nam rồi vào đến một số tỉnh, thành phố Nam Bộ. Sự lan tỏa về phương Nam của họ Thân gắn liền với quá trình mở mang bờ cõi của dân tộc, công cuộc khai phá đất đai và bảo vệ chủ quyền quốc gia. Thế kỷ XV là một mốc lớn đánh dấu bước phát triển vượt bậc của họ Thân về phương diện mở rộng địa bàn cư trú, lan tỏa mạnh về phía nam, đồng thời trong dòng họ xuất hiện nhiều nhân vật đỗ đạt cao, giữ nhiều cương vị quan trong trong triều và các địa phương. Từ đó, họ Thân trở thành không những một dòng họ lớn của đất nước mà còn có nhiều cống hiến lưu danh trong lịch sử trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa...

3. Các nhân vật tiêu biểu của họ Thân qua các thời kỳ lich sử cũng được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu với số lượng báo cáo chiếm tỷ trọng cao. Ngay khi mới ra đời, họ Thân thời Lý đã nổi danh với ba Phò mã Thân Thừa Quý, Thân Thiệu Thái và Thân Cảnh Phúc. Ba Phò mã châu mục Lạng Châu này đã có công lớn trong bảo vệ vùng biên cương phía bắc của nước Đại Việt, nhất là trong kháng chiến chống Tống. Thân Cảnh Phúc là một anh hùng dân tộc mà thời bấy giờ đã được coi như một vị "Thiên thần", tiêu biểu cho vai trò và công lao của các dân tộc ít người ở miền núi rừng phía bắc trong kháng chiến chống ngoại xâm thế kỷ XI. Thế kỷ XV, nhất là thời vua Lê Thánh Tông, họ Thân có nhiều người đỗ Tiến sĩ, trong đó nổi bật lên nhà văn hóa lớn Thân Nhân Trung với câu nói bất hủ "hiền tài là nguyên khí quốc gia" được khắc năm 1484 trên tấm bia Tiến sĩ khoa thi năm Đại Bảo thứ 3 (1442). Đây không chỉ là một phương châm gíáo dục và thi cử, mà là một nguyên lý xây dựng đất nước phồn vinh với những ý tưởng mang tính triểt lý rất sâu xa. Có những tham luận đã phân tích những khái niệm "hiền tài", "nguyên khí" và nêu cao học vấn uyên bác cùng tầm tư tưởng cao xa của Thân Nhân Trung. Tiếp dòng lịch sử, thế kỷ XVI-XVII, họ Thân lại có nhiều người đỗ đại khoa và cống hiến cho đất nước một tài năng đặc biệt. Đó là Hán quận công Thân Công Tài, một nhà chính trị, quân sự và một nhà kinh tế sớm có tư tưởng coi trọng thương nghiệp. Trong thời gian trấn thủ Lạng Sơn, ông đã mở mang phố chợ Kỳ Lừa trở thành một trung tâm mậu dịch thịnh vượng ở vùng biên giới không những qui tụ việc buôn bán trong nước mà còn thu hút khách thương người Hoa từ bên kia biên giới. Đền Tả Phủ do dân 7 phố phường chợ Kỳ Lừa và khách buôn 13 tỉnh của Trung Quốc lập nên với tấm bia "Tôn sự phụ bi" đủ nói lên công lao của ông. Thế kỷ XIX, XX, họ Thân ở Huế là một họ lớn có nhiều người đỗ đạt, giữ chức tước quan trọng. Lịch sử ghi tiếp những người con họ Thân có công với dân với nước như Thân Văn Nhiếp, Thân Trọng Tiết...cho đến Thân Đức Luận, Thân Văn Phức...trong phong trào Cần vương, anh hùng Thân Trọng Một trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ.

Trong hội thảo, có báo cáo nghiên cứu trường hợp Thân Lợi cầm đầu cuộc bạo động dưới triều vua Lý Anh Tông (1138-1175) và Thân Duy Nhạc cầm đầu cuộc khởi nghĩa dưới triều vua Lê Tương Dực (1510-1516). Thân Lợi tự xưng là "con của vua Trần Nhân Tông" mà theo Việt sử tiêu án của Ngô Thì Sĩ, có thể là Lý Trí Chi, con của vua Lý Nhân Tông với một cung thiếp mà nhà vua không nhận, sau bỏ trốn sang đất Đại Lý (Vân Nam). Còn Thân Duy Nhạc đã đỗ Tiến sĩ và đã từng là võ quan chỉ huy quân cấm vệ trong triều, phản ánh thái độ bất bình của tầng lớp quan lại trí thức đối với nhà Lê đã suy thoái. Đây là hai cuộc nổi dậy chống triều đình khá lớn mà người cầm đầu là họ Thân, nhưng nhân thân của Thân Lợi cần xác minh thêm. Cũng có báo cáo đề cập đến trường hợp Thân Đức Luận, Thân Văn Phức, chúng ta ghi nhận công lao chống Pháp của hai nhân vật này, nhưng một số tình tỉết theo tư liệu truyền khẩu liên quan đến cái chết của Đề Thám và ngôi mộ ông, cần nghiên cứu, điều tra và xác minh thêm.

Ngoài những vấn đề cụ thể, hội thảo chúng ta còn đưa ra một số đặc điểm hết sức quan trọng của dòng họ Thân trong lịch sử dân tộc qua phát biểu của GS Vũ Khiêu, GS Vũ Ngọc Khánh, GS Phan Hữu Dật và một số học giả khác. Tổng hợp lại, tôi muốn khái quát thành bốn điểm nổi bật sau đây:

1. Đây là một trong những dòng họ lâu đời trong lịch sử Việt Nam. Tôi không nói là dòng họ lâu đời nhất, nhưng là một trong những dòng họ lâu đời. Họ Thân xuất hiện trong sử sách từ đầu thời nhà Lý (1009-1225). Năm 1009 Lý Công Uẩn lên ngôi ở thành Hoa Lư (Ninh Bình), năm sau, năm 1010 dời đô về thành Đại La, đổi tên là thành Thăng Long. Vua Lý Thái Tổ đã khai sáng ra kinh thành Thăng Long và cũng là vị vua sáng lập ra vương triều Lý, một vương triều mở đầu cho công cuộc phục hưng dân tộc trên quy mô lớn và cùng với các triều đại sau đó, triều Trần, triều Lê, sáng tạo ra một kỷ nguyên thịnh đạt của đất nước mà giới sử học quen gọi là “Kỷ nguyên văn minh Đại Việt”. Từ đầu đời vua Lý Thái Tổ, thủ lĩnh Giáp Thừa Quý đã được vua Lý Thái Tổ gả công chúa, trở thành Phò mã nhà Lý và đổi thành họ Thân. Trước Giáp Thừa Quí, với những sử liệu thu thập cho đến nay thì chưa thấy có nhân vật nào mang tên họ Giáp trong biên niên sử Việt Nam, nhưng chắc chắn họ Giáp đã có mặt trên vùng núi rừng phía Bắc của chúng ta từ rất lâu đời. Trong cuộc hội thảo này, GS Phan Hữu Dật đưa ra ý kiến: họ Thân là họ Tày, họ Giáp là họ Tày và trong thảo luận có người tỏ ý hơi băn khoăn về điều này. Theo tôi thì nói rằng họ Giáp, họ Thân gốc là họ Tày hiểu theo ý nghĩa là dân tộc Tày ngày nay thì chưa thật rõ ràng và có thể hiểu sai. Dân tộc Tày ở miền Bắc nước ta hiện nay có bộ phận hội nhập về sau, nhưng có bộ phận là cư dân bản địa, sinh sống từ lâu đời mà một số nhà khoa học gọi là người Tày cổ, một nhánh của người Việt cổ. Chúng ta biết rằng vào thời dựng nước, cư dân của nước Văn Lang, Âu Lạc là người Việt cổ gồm hai thành phần chính là người Việt trồng lúa ở đồng bằng gọi là Lạc Việt, người Việt ở miền núi thì gọi là Âu Việt. Âu Việt chính là tổ tiên của một số dân tộc thiểu số lâu đời, bản địa trên lãnh thổ của chúng ta mà một số nhà khoa học gọi là người Tày cổ để phân biệt với nhóm người Tày di cư vào Việt Nam sau này. Thời dựng nước, An Dương vương Thục Phán, theo kết quả nghiên cứu gần đây được khá nhiều người chấp nhận, là một thủ lĩnh người Âu Việt tức người Tày cổ ở vùng Cao Bằng. Họ Giáp ở miền núi rừng phía bắc là người Tày cổ, một nhánh của người Việt cổ. Vào thời Lý, họ Giáp của Giáp Thừa Quý, họ Nông (hay Nùng) của Nùng Trí Cao...là những họ của người Tày cổ. Đứng về mặt lịch sử, tên họ Giáp xuất hiện trong sử sách từ bao giờ, chúng ta mới có tư liệu từ thời Lý, nhưng trên thực tế thì chắc chắn tộc người Tày cổ đã có mặt rất lâu đời trên lãnh thổ Việt Nam và họ Giáp của người Tày cổ cũng đã tồn tại từ trước thời Lý.

2. Trung tâm của họ Giáp là vùng động Giáp, có thể là vùng mang địa danh Giáp/Kép/Thân thuộc châu Lạng Giang. Vào đầu thời Lý, từ họ Giáp, một bộ phận chuyển thành họ Thân. Đó là con cháu của các Thủ lĩnh đã trở thành Phò mã nhà Lý, mang dòng máu ngoại thích của họ tôn thất nhà Lý. Con cháu họ Thân có điều kiện thuận lợi để mở mang quan hệ giao lưu, qua lại kinh thành Thăng Long, nhiều người học hành đỗ đạt, làm quan tại triều đình. Địa bàn cư trú của họ Thân lan rộng ra nhiều vùng ở đồng bằng Bắc Bộ, từ thế kỷ XIV-XV lan vào miền Trung, rồi vào tận miền Nam. Đến nay, theo kết quả điều tra và thống kê sơ bộ, họ Thân đã có mặt trên 31 tỉnh thành cả nước Việt Nam. Rõ ràng, đây là một dòng họ lớn, có phạm vi cư trú rất rộng. Họ Thân là một trong những dòng họ lớn, có phạm vi cư trú rất rộng trên cả ba miền Bắc, Trung, Nam.

3. Trong hội nghị này, báo cáo của GS. Phan Hữu Dật gợi ra một hiện tượng rất độc đáo trong quá trình tộc người ở Việt Nam. Tuy chưa được thảo luận nhiều, nhưng tôi nghĩ rằng đây là một đặc điểm quan trọng của họ Thân trong mối quan hệ tộc người ở nước ta. Như chúng ta đã biết, họ Giáp, họ Thân xuất thân là một dòng họ của dân tộc thiểu số, dân tộc Tày cổ. Vào thời Lý, trung tâm của họ Giáp là động Giáp và thủ lĩnh của họ được gọi là Động chủ (chúa động), một tên gọi như tù trưởng. Giáp Thừa Quý được vua Lý Thái Tổ gả công chúa và đổi thành họ Thân. Họ Thân ra đời trong mối quan hệ hôn nhân và hỗn huyết đầu tiên của người Tày cổ với người Việt. Từ đó dòng họ Thân càng phát triển, càng mở rộng địa bàn cư trú và phân chi về phía đồng bằng rồi vào miền Trung, miền Nam, trên địa bàn cư trú chủ yếu của người Việt nên càng ngày càng Việt hóa. Có lẽ từ khá sớm, ít nhất từ thế kỷ XV, gia đình Thân Nhân Trung mà ông cùng em là Thân Tông Vũ, con là Thân Nhân Tín đều đỗ Tiến sĩ, con thứ là Thân Nhân Tín đỗ Thám hoa, giữ chức tước cao của triều đình, thì không còn ai coi là người dân tộc thiểu số ở miền núi. Cho đến nay, khi nói họ Thân vốn gốc là người Tày cổ đã Việt hóa, còn có người băn khoăn xen lẫn ngạc nhiên. Nhưng đó là sự thật, một sự thật rất có ý nghĩa trong mối quan hệ tộc người giữa các dân tộc của đại gia đình dân tộc Việt Nam.
Trong quá trình chung sống của nhiều tộc người (ta quen gọi chung là dân tộc) trong một cộng đồng quốc gia-dân tộc, quá trình tộc tộc người diễn ra theo nhiều xu hướng, trong đó có xu hướng phân ly và xu hướng hợp nhất. Xu hướng hợp nhất bao gồm nhiều quá trình có khi tách rời, có khi đan xen giữa cố kết, hòa hợp và đồng hóa. Trong lịch sử Việt Nam, cũng có khi xẩy ra xu hướng cát cứ của một số thủ lĩnh dẫn đến xung đột với triều đình trung ương, nhưng xu hướng chủ yếu giữ vai trò chi phối là xu hướng cố kết, hòa hợp và đồng hóa tự nhiên. Chúng ta đã gặp trường hợp một bộ phận người Việt ở đồng bằng do nhu cầu làm ăn, sinh sống hay do trốn tránh vì lý do chính trị, đã lên cư trú ở miền núi, sống chung với các dân tộc thiểu số và dần dần đồng hóa với dân tộc sở tại. Tại vùng Cao Bằng, Lạng Sơn, một bộ phận người Việt đã "Tày hóa" và mang họ người Tày hay có trường hợp kết hợp giữa họ Tày với họ Việt như họ Bế Nguyễn ở Cao Bằng chẳng hạn. Còn trường hợp họ Thân đã dần dần "Việt hóa" như chúng ta đã thấy và con cháu họ Thân hiện nay, xét về mặt ngôn ngữ, văn hóa, hoàn toàn mang đặc trưng người Việt. Đây là một đặc điểm đáng lưu ý của họ Thân thể hiện xu hướng chủ đạo trong quan hệ tộc người ở Việt Nam.

4. Dòng họ là cộng đồng mang tính huyết thống xét dưới nhiều cấp độ khác nhau trong mối quan hệ phân chi và là bộ phân của cộng đồng quốc gia-dân tộc. Mỗi dòng họ của các dân tộc đều có vị trí và đóng góp trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Nhưng bên cạnh đóng góp trong lao động xây dựng và chiến đấu bảo vệ đất nước nói chung, một số dòng họ còn cống hiến cho dân tộc những tài năng lỗi lạc làm rạng danh cho dòng họ. Họ Thân là một trong những dòng họ lớn đã có những cống hiến nổi trội về mặt này trên tất cả các lĩnh vực với những tên tuổi được sử sách lưu danh và tôn vinh.
Nhiều thế hệ họ Giáp/Thân đã có công lớn trong khai phá và bảo vệ vùng biên cương phía Bắc, cùng với triều đình đánh bại những cuộc xâm lấn biên giới, đặc biệt trong kháng chiên chống Tống. Sau đó, có thể từ thời cuối Trần, một số con cháu họ Thân đã vào bảo vệ vùng biên cương phía Nam, lập ra chi họ Thân ở Thừa Thiên-Huế và thời Lê sơ, một số võ tướng họ Thân có mặt trong đoàn quân viễn chinh của vua Lê Thánh Tông tiến về phương nam, lập ra thừa tuyên Quảng Nam từ Quảng Nam đến bắc Phú Yên hiện nay. Trong số võ tướng họ Thân, có người ở lại tham gia khai phá vùng đất mới, lập ra những chi họ Thân ở Quảng Nam, Bình Định. Từ đó, con cháu họ Thân tiếp tục cuộc Nam tiến, vào đến đồng bằng sông Cửu Long. Như vậy từ vùng biên cương phía Bắc, họn Thân đồng hành cùng dân tộc tiến về phương Nam, vừa khai phá vừa bảo vệ vùng đất mới.

Trong tiến trình lịch sử, họ Thân đã có nhiều người đỗ đạt và giữ chức tước cao, và điều quan trọng nhất là đã cống hiến cho đất nước nhiều tài năng, trong đó nổi bật lên ba tên tuổi lớn là Thân Cảnh Phúc, Thân Nhân Trung và Thân Công Tài.
Thân Cảnh Phúc là một anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077).
Thân Nhân Trung là một nhà văn hóa lớn mà có lẽ cho đến hôm nay, giới khoa học chưa đánh giá hết tài năng, đức độ và cống hiến của ông cho lịch sử và văn hóa dân tộc. Từ đó, chúng ta còn chưa tôn vinh ông lên xứng tầm với vị thế và cống hiến của ông.

Thân Công Tài là một tài năng chính trị, quân sự và kinh tế đặc sắc. Thế kỷ XVII là thời kỳ phát triển mạnh mẽ về kinh tế hàng hóa và ngoại thương của đất nước trong bối cảnh phát triển chung của nền thương mại phương Đông và sự giao lưu Đông-Tây. Một loạt thương cảng vùng ven biển, ven sông và một số phố chợ vùng biên giới trên bộ có điều kiện phát triển, trở thành những trung tâm mậu dịch quan trọng, đưa lại nhiều mối lợi cho nhân dân, triều đình và đất nước. Trong hoàn cảnh đó, đã xuất hiện tư tưởng coi trọng thương nghiệp của một số quan lại cấp tiến đang giữ vai trò quản lý vùng đất có các trung tâm mậu dịch. Đó là Thân Công Tài ở phố chợ Kỳ Lừa (Lạng Sơn), Lê Đình Kiên ở Phố Hiến (Hưng Yên) và Nguyễn Phúc Nguyên ở Hội An (Quảng Nam). Nhận thức được lợi ích của thương nghiệp và biết vận dụng trong phương sách quản lý là một chuyển biến đáng kể trong lịch sử kinh tế và tư tưởng kinh tế Việt Nam thời phong kiến.
Thưa hội nghị, như vậy là hội thảo của chúng ta sau hai ngày làm việc, đã kết thúc. Chúng ta có thể kết luận một cách khách quan là hội thảo đã thành công rất tốt đẹp. Thành công đó thể hiện trên hai phương diện:

Một mặt, qua hội thảo, các nhà khoa học và con cháu họ Thân đã đưa ra tất cả các nguồn tư liệu thu thập được cho đến nay, bao gồm tư liệu thư tịch cổ, tư liệu gia phả, tư liệu điều tra khảo sát thực địa...làm cơ sở để nhận thức những vấn đề liên quan đến cội nguồn và quá trình phát triển của họ Thân trong lịch sử dân tộc. Nhiều vấn đề đặt ra đã đạt được sự nhất trí khá cao và dĩ nhiên còn không ít vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và thảo luận. Qua hội thảo, tôi tin rằng các nhà khoa học và con cháu dòng họ Thân đều có những thu hoạch bổ ích, nâng cao thêm nhận thức của mình. Mặt khác, từ kết quả nghiên cứu này, chúng ta có thêm cơ sở khoa học để cùng với các dòng họ khác phát huy tất cả các truyền thống tốt đẹp của dòng họ trên quan điểm coi cộng đồng dân tộc Việt Nam là một thể cộng đồng dựa trên nền tảng liên kết của ba loại cộng đồng nền tảng là cộng đồng tộc người (mà ta quen gọi là dân tộc), cộng đồng tộc họ (các dòng họ) và cộng đồng xóm làng. Cộng đồng dòng họ giữ vai trò rất quan trọng trong quá trình sinh tồn và phát tiển của quốc gia-dân tộc Việt Nam mà nhận thức đúng là vô cùng quan trọng để biết phát huy những truyền thống tốt đẹp tiêu biểu cho những giá trị lịch sử, văn hóa của dòng họ, đồng thời ngăn ngừa những biểu hiện tiêu cực mang tính cục bộ của quan hệ dòng họ như ông cha ta đã tổng kết "một người làm quan cả họ được nhờ", "giọt máu đào hơn ao nước lã"...Dĩ nhiên tôi hoàn tin tưởng Hội đồng đại diện họ Thân cũng như con cháu hậu duệ họ Thân đều nhận thức sâu sắc điều này và đã định hướng đúng đắn cho các hoạt động của dòng họ theo tinh thần "uống nước nhớ nguồn" và phát huy những giá trị truyền thống quý giá của tổ tiên.

Qua lịch sử dòng họ được làm sáng tỏ trong hội thảo này, con cháu họ Thân có quyền tự hào chính đáng về những cống hiến, những truyền thống, những di sản tốt đẹp của tổ tiên để lại. Đó là một động lực có nhiều ý nghĩa để con cháu hôm nay viết tiếp những trang sử mới làm rạng rỡ dòng họ và cống hiến cho sự nghiệp xây dựng đất nước văn minh, giàu mạnh của chúng ta.

Thay mặt Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân tình nhất đến Ban tổ chức hội thảo và các cụ cùng bà con họ Thân trên cả nước và ở nước ngoài.

GS Phan Huy Lê
Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam

Quay lại Trang chủ In ấn
» Họ Thân ở Huế (06-15-2010)
» Hội thảo II: "Kỷ niệm lần thứ 200 sinh Thân Văn Nhiếp 1804-2004" (06-15-2010)
» Thân tộc với vùng đất Quảng Nam (06-15-2010)
» Sự nghiệp Thân tộc trong lịch sử Việt Nam (06-15-2010)
» Những tên tuổi sáng danh họ Thân trong lịch trình tiến hóa Việt Nam (06-15-2010)
» Yếu tố gia phong trong gia đình Thân Trọng (06-15-2010)
» Hội thảo I: "Kỷ niệm 500 năm ngày mất của Thân Nhân Trung 1499-1999" (06-15-2010)
 
Thông báo nội bộ
CHƯƠNG TRÌNH KỶ NIỆM "1000 NĂM HỌ THÂN" TẠI BẮC GIANG
Nhân ngày giỗ tổ họ Thân hằng năm (29/10 â.l.), năm nay, 2010, tại Bắc Giang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang, phối hợp UBND huyện Lục Ngạn và Hội đồng Thân tộc Việt Nam đứng ra tổ chức Lễ kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại tỉnh nhà. ... chi tiết
Thông báo số 3 (Tin mới)
Kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội ... chi tiết
Lễ kỷ niệm
Kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội ... chi tiết
Lễ kỷ niệm “1000 năm họ Thân”
... chi tiết
Hội đồng Thân tộc Hà Nội - 2010
... chi tiết
Liên hệ
Đóng góp / Phản hồi
Hội thảo dòng họ Thân
Hoạt động của dòng họ
Họ Thân với đất nước
Thông báo
Tổng truy cập: 361112
Đang xem: 1
 
 
 
 
 
 
 

© 2004 Họ Thân Việt Nam
Chủ nhiệm: Ông Thân Thêm
Điện thoại: +84 913425131 | Email: thanthem@gmail.com | thanthem@hothan.org
Website: www.hothan.org                                                                    Click vào đây để Quản trị nội dung (CMS)