Dòng họ gắn với Thăng Long – Hà Nội ngàn năm
Năm 1999, tại Văn Miếu Quốc Tử Giám có một cuộc hội thảo khoa học về Thân Nhân Trung với chủ đề Hiền tài là nguyên khí quốc gia - Hội thảo do Trung tâm UNESCO Thông tin tư liệu lịch sử - văn hoá Việt Nam và Bảo tàng tỉnh Bắc Giang tổ chức. Năm 2004, tại thành phố Huế lại có hội thảo khoa học: Họ Thân trong lịch sử Việt Nam - do Hội khoa học chuyên ngành (Hội Sử học Việt Nam và Hội Sử học Thừa Thiên Huế) phối hợp với Hội đồng Thân tộc tổ chức. Hội thảo này có quy mô lớn hơn, tư liệu phong phú hơn, nội dung không chỉ tập trung nghiên cứu về các nhân vật lịch sử mang họ Thân, gắn chặt, hoặc có liên quan đến lịch sử đất nước, mà còn mở rộng ra nhiều vấn đề về truyền thống dân tộc, bản sắc Việt Nam như: giáo dục, gia phong, văn hoá dòng họ. Sắp tới, vào tháng 12-2010, cũng tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hội Sử học Việt Nam phối hợp với Hội đồng Thân tộc tổ chức lễ kỷ niệm Ngàn năm họ Thân.

Họ Thân xuất hiện đầu thời Lý và có vai trò rất quan trọng đối với vương triều trong sự nghiệp xây dựng đất nước và trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền lãnh thổ Tổ quốc.

Với chủ trương chiến lược và chính sách đại đoàn kết để bảo vệ lãnh thổ, nhà Lý và nhà Trần đều tranh thủ các tù trưởng vùng biên giới phía bắc, biến họ thành quan chức, hào mục, nhiều vị trở thành phò mã. Thời Lý họ Giáp là một vọng tộc rất có thế lực, quản lý cả vùng Châu Lạng (thuộc Lạng Sơn, Bắc Giang ngày nay) với các danh xưng là tù trưởng, chúa động. Vai trò của dòng họ Giáp đối với triều Lý được thể hiện qua cuộc hôn nhân giữa tù trưởng Động Giáp là Giáp Thừa Quý với con gái của Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ) và được nhà vua ban quốc tính, cho đổi họ Giáp thành họ Thân.

Tiếp đó Thân Thiệu Thái, con trai Thân Thừa Quý, được lấy công chúa Bình Dương, con vua Lý Thái Tông. Rồi con của Thân Thiệu Thái là Thân Cảnh Phúc lại lấy công chúa Thiên Thành, con vua Lý Thánh Tông. Giáo sư Vũ Ngọc Khánh xem đây là một trong bốn hiện tượng rất đáng ngạc nhiên mà ở các dòng họ khác không thấy. Đó là một dòng họ có ba đời liên tục được chọn làm phò mã. Cả ba vị phò mã họ Thân đều giữ chức châu mục Lạng Châu và có công lao to lớn trong sự nghiệp chống quân xâm lược nhà Tống, đặc biệt là Thân Cảnh Phúc. Ba hiện tượng lạ khác theo giáo sư Vũ Ngọc Khánh là ở bình diện ngoại giao, khoa bảng - tư tưởng, quan trường. Ở lĩnh vực nào họ Thân cũng có những nhân vật xuất sắc, có những đóng góp tích cực cho đất nước.

Thế kỷ XVII, Thân Khuê, đỗ Tiến sĩ, được cử làm Phó sứ triều đình sang Trung Quốc năm 1637. Con trai Thân Khuê là Thân Toàn, đỗ Tiến sĩ, được cử đi sứ sang triều Thanh năm 1682.

Thế kỷ XVIII sang đầu thế kỷ XIX Thân Văn Quyền làm Giáo thụ, dạy Quốc Tử Giám, rồi chuyển sang quan trường, ông mất năm 1837 khi làm Bố Chánh tỉnh Định Tường. Đời con ông Thân Văn Nhiếp liên tục 30 năm giữ nhiều chức vụ khác nhau, mất năm 1872 khi đương chức Tổng đốc Bình Phú (Bình Định – Phú Yên). Đời cháu có Thân Trọng Huề, từng thi Hương, rồi sang Pháp du học học, trở về làm quan nhiều nơi, giữ nhiều trọng trách, được thăng chức Thượng thư Bộ Học, Bộ Binh, được phong Đông Các Đại học sĩ; ở chức vụ nào ông cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, để lại ấn tượng trong quan trường, trong lòng dân và trong lịch sử.

Đặc biệt, thế kỷ XV có Thân Nhân Trung, Tiến sĩ, Phó soái của Hội Tao Đàn, do vua Lê Thánh Tông sáng lập với nhị thập bát tú và trực tiếp làm Tao đàn Đô nguyên soái. Con trai ông là Thân Nhân Tín, Thân Tông Vũ đều đỗ Tiến sĩ. Đời cháu, Thân Cảnh Vân, con Thân Nhân Tín, đỗ Thám hoa. 

Năm 1484 Thân Nhân Trung được vua Lê Thánh Tông giao soạn bài văn bia cho tấm bia đầu tiên ở Văn Miếu Quốc Tử Giám để nói ý nghĩa của khoa thi Hội năm 1442. Với công việc trọng đại này Thân Nhân Trung đã để lại cho người đương thời và hậu thế một triết lý, một tư tưởng quan trọng nhất về giáo dục - đào tạo và tổ chức cán bộ: Hiền tài là nguyên khí quốc gia. Đó cũng là sự quyết định cho sự sống còn và sự phát triển, hưng thịnh của mỗi quốc gia, ở mọi thời đại: Nguyên khí thịnh thì đất nước mạnh và càng lớn lao, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà càng xuống thấp. Bởi vậy các bậc vua tài giỏi đời xưa, chẳng có đời nào mà lại không chăm lo nuôi dưỡng và đào tạo nhân tài, bồi đắp thêm nguyên khí.

Một nhân vật đặc biệt khác là Thân Công Tài, ở thế kỷ XVII. Quê Bắc Giang. Là quan võ, được giao trấn thủ vùng biên ải phía bắc, nhưng ông lại rất thành công trong việc chăm lo đời sống kinh tế, văn hoá cho nhân dân trong vùng. Ông cho xẻ núi mở đường, xây dựng nên khu mậu dịch quốc tế ở Kỳ Lừa - Lạng Sơn, thu hút thương nhân các dân tộc Việt và 13 tỉnh của Trung Quốc đến kinh doanh buôn bán tấp nập. Ông là người đầu tiên có đầu óc xây dựng đô thị gắn với kinh tế thương mại. Mở thương trường ở Lạng Sơn, tạo điều kiện cho người dân hai nước giao lưu buôn bán, tạo được sự ổn định về nhiều mặt và thắt chặt mối quan hệ ngoại giao với nước bạn là tầm nhìn chiến lược của nhà cải cách kinh tế họ Thân. Người dân xứ Lạng, phố Kỳ Lừa ngưỡng mộ và biết ơn ông. Họ lập đền thờ (đền Tả Phù, dân gian gọi là Đền Quan), dựng bia, hàng năm mở lễ hội đền Tả Phù từ 22 đến 27 tháng giêng. Phố Kỳ Lừa mãi đến ngày nay vẫn giữ vai trò trung tâm kinh tế thương mại của tỉnh Lạng Sơn và là đầu mối giao thương quan trọng của Việt Nam với tỉnh Quảng Tây, và cả vùng kinh tế Hoa Nam - Trung Quốc, là cửa ngõ quan trọng của Trung Quốc với các nước Asean thông qua Việt Nam.

Đất nước Việt Nam có hơn 200 dòng họ. Họ Thân là một trong những dòng họ lớn, có mặt từ lâu đời và có phạm vi lan toả rất rộng, từ sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc ở vùng biên viễn phía bắc, và gắn với tiến trình lịch sử mở cõi của dân tộc. Họ Thân có mặt rất sớm trong công cuộc xây dựng xứ Đàng Trong và khai phá, mở mang bờ cõi ở phương Nam. Ở những vùng đất mới, hậu duệ họ Thân đều phát huy được những mặt tích cực của Nho giáo và truyền thống gia đình. Lĩnh vực quân sự có Thân Phước Cẩm, Thân Văn Ngôn trong đoàn quân Nam tiến của vua Lê Thánh Tông. Họ Thân gắn liền với buổi đầu của Quảng Nam thừa tuyên đạo. Các bậc tiền bối họ Thân đã cùng các dòng họ khác khai canh khẩn hoang lập nên xã Câu Nhi nổi tiếng bên bờ sông Vĩnh Điện, huyện Điện Bàn.

Năm 1858 Thân Văn Nhiếp tham gia cầm quân đánh Pháp ở Đà Nẵng - dưới quyền của danh tướng Nguyễn Tri Phương; năm 1861 đánh Pháp ở Biên Hoà. Phong trào Cần Vương có Thân Văn Di, Thân Đức Luận theo Tôn Thất Thuyết phò vua Hàm Nghi ra sơn phòng. Kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ có Đại tá Thân Trọng Một nổi tiếng ở chiến trường Thừa Thiên Huế, được phong Anh hùng lực lượng vũ trang.

Lĩnh vực giáo dục và canh tân đất nước đầu thế kỷ XX có Thân Trọng Huề. Đông các Đại học sĩ Thân Trọng Huề cuối quan trường làm Thượng thư Bộ Học, Bộ Binh, chuyên Đô Ngự sử. Ông cùng Hoàng Trọng Phu và Lê Văn Miến là ba người Việt Nam đầu tiên được triều Nguyễn chọn sang Pháp du học ở trường đào tạo quan chức cao cấp cho các nước thuộc địa. Ông có chủ trương cải cách tư pháp, chấn chỉnh, làm trong sạch quan trường và chủ trương cải cách giáo dục, bỏ khoa cử đổi tri thức; có nhiều công trình được người đương thời quan tâm như bản điều trần bãi bỏ thi Hương, thi Hội để tổ chức thi cử như Tây phương; Chủ biên cuốn Quốc triều Chính biên… Thân Trọng Huề là một trong những người con ưu tú của dòng họ Thân nổi tiếng ở Huế. Ở đất thần kinh ngày trước có câu: “Nhất Thân nhì Hà thiên hạ vô gia; Nhất Hà nhì Thân thiên hạ vô dân”. Theo cụ Phan Văn Dật thì câu này của vua Tự Đức, đại ý rằng: Dưới triều Tự Đức họ Thân và họ Hà đều có những người học hành đỗ đạt và ra làm quan, không có ai làm dân. Họ không ở nhà riêng như thiên hạ, mà ở tại công đường. Đó là một nhận xét lý thú của người Huế về dòng họ Thân, dòng họ có dòng chảy ngàn năm cùng lịch sử dân tộc.

Tại hội thảo Họ Thân trong lịch sử Việt Nam có một nhân vật đặc biệt, bà Yvette Thân Trọng, từ Pháp về. Bà là hậu duệ của chủ bút tờ Le Monde nổi tiếng. Bà không viết tham luận nhưng có bài phát biểu rất hay. Bà nói: Họ Thân không chỉ lan toả rộng khắp đất nước Việt Nam mà còn toả ra nhiều nước trên thế giới. Ở nước ngoài người họ Thân rất có ý thức hướng về Tổ quốc, quan tâm đến việc dạy con cháu học tiếng Việt. Tôi rất tự hào vì được làm dâu họ Thân... Yvette là vợ của kỹ sư Thân Trọng Nhi, con dâu Thượng thư Thân Trọng Ngật.

Thanh Tùng

 

Quay lại Trang chủ In ấn
» VIỆC DỰNG ĐÔ THĂNG LONG VÀ LẬP NÊN HỌ THÂN LÀ MỘT CHÍNH SÁCH DỰNG NƯỚC VÀ GIỮ NƯỚC SÁNG TẠO, ĐỘC ĐÁO CỦA LÝ THÁI TỔ 1000 NĂM TRƯỚC (11-23-2010)
» Phò mã Thân Cảnh Phúc trong công cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc (06-21-2010)
» Thân Nhân Trung (06-13-2010)
» Thân Văn Quyền, nhà giáo ấn tượng của thế kỷ 19 (06-13-2010)
 
Thông báo nội bộ
CHƯƠNG TRÌNH KỶ NIỆM "1000 NĂM HỌ THÂN" TẠI BẮC GIANG
Nhân ngày giỗ tổ họ Thân hằng năm (29/10 â.l.), năm nay, 2010, tại Bắc Giang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang, phối hợp UBND huyện Lục Ngạn và Hội đồng Thân tộc Việt Nam đứng ra tổ chức Lễ kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại tỉnh nhà. ... chi tiết
Thông báo số 3 (Tin mới)
Kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội ... chi tiết
Lễ kỷ niệm
Kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội ... chi tiết
Lễ kỷ niệm “1000 năm họ Thân”
... chi tiết
Hội đồng Thân tộc Hà Nội - 2010
... chi tiết
Liên hệ
Đóng góp / Phản hồi
Hội thảo dòng họ Thân
Hoạt động của dòng họ
Họ Thân với đất nước
Thông báo
Tổng truy cập: 355555
Đang xem: 1
 
 
 
 
 
 
 

© 2004 Họ Thân Việt Nam
Chủ nhiệm: Ông Thân Thêm
Điện thoại: +84 913425131 | Email: thanthem@gmail.com | thanthem@hothan.org
Website: www.hothan.org                                                                    Click vào đây để Quản trị nội dung (CMS)