VIỆC DỰNG ĐÔ THĂNG LONG VÀ LẬP NÊN HỌ THÂN LÀ MỘT CHÍNH SÁCH DỰNG NƯỚC VÀ GIỮ NƯỚC SÁNG TẠO, ĐỘC ĐÁO CỦA LÝ THÁI TỔ 1000 NĂM TRƯỚC
Cùng với sự kiện dựng đô Thăng Long, đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sử dựng nước, xác lập nền quân chủ quốc gia Đại Việt, nhà Lý cho khai sinh ra họ Thân, có nguồn gốc từ họ Giáp làm họ Phò mã của vương triều nhằm xây dựng khối đoàn kết dân tộc và củng cố lòng tin của nhân dân đối với triều đình Thăng Long lúc nhà Lý mới thành lập để bảo vệ biên cương phía Bắc . Chủ trương và quyết sách dựng nước và giữ nước này được ra đời từ vua Lý Thái Tổ (1010-1028) làm nền tảng vững chắc, được các vua triều Lý, triều Trần và nhiều triều đại về sau vận dụng và phát huy.

         Từ một quý tộc tách ra từ họ Giáp rồi trở thành một vọng tộc sát cánh với triều đình nhà Lý, nhận trọng trách trấn giữ biên giới phía Bắc. Từ đó, họ Thân xuất hiện trong lịch sử dân tộc với nhiều nhân vật kiệt xuất để lại nhiều công tích chói sáng sống mãi với thời gian. 

         Trước sự xâm phạm lãnh thổ phía Bắc của quân Tống kéo dài và ngày càng nghiêm trọng, năm 1028, vua Lý Thái Tổ sai Phò mã Thân Thừa Quý đem quân đánh sang đất Tống, giết được tướng Lý Tự, bắt nhiều dân Tống làm con tin, quan coi Châu Ung phải xin giảng hoà [1], nạn xâm phạm biên giới của quân Tống tạm chấm dứt.  Thân Thừa Quý, vị tướng lĩnh đầu tiên lập nên chiến công trên đất Tống, bảo vệ an ninh biên giới và toàn vẹn lãnh thổ của nước Đại Việt vào những thập kỷ đầu tiên lúc nhà Lý định đô ở Thăng Long.

         Năm 1059, dân ta ở vùng Lạng châu qua châu Lâm Bình làm ăn bị quân Tống bắt giữ. Vua Lý Thánh Tông yêu cầu trả tự do cho những người dân vô tội nhưng bị nhà Tống từ chối. Nhận lệnh của triều đình, Phò mã Thân Thiệu Thái đem quân từ Động Giáp sang đánh châu Tây Bình nhưng bị quân Tống chặn đánh. Tướng giặc là Tống Sĩ Nghiêu đem quân tấn công vào Động Giáp nhưng bị Thân Thiệu Thái chặn đánh làm thiệt hại nặng. Thừa thắng, năm 1060, Thân Thiệu Thái đem quân sang đánh bên đất Tống, giết chết tướng Tống Sĩ Nghiêu. Vua Tống Nhân Tông huy động quân triều đình phối hợp với quân thành châu Ung và liên kết với quân Chămpa để phản công nhưng bị quân của Thân Thiệu Thái đánh bại, tướng Dương Tử Tài bị bắt.  Trước thất bại này, vua Tống cách chức tướng Tiêu Cố và Tiêu Chú là hai viên quan trấn nhậm Quế Châu và Ung Châu[2]. Thân Thiệu Thái trở thành anh hùng dân tộc đánh bại giặc Tống xâm lược, chủ động đem quân đánh sang đất châu Ung lập nhiều chiến công lừng lẫy, khẳng định chủ quyền, lãnh thổ của nước Đại Việt.

         Trong cuộc kháng chiến chống Tống dưới trướng Lý Thường Kiệt (1072-1075), Phò mã Thân Cảnh Phúc đã tham gia tích cực và lập nên nhiều chiến công vang dội. Thân Cảnh Phúc cùng các tướng Lưu Kỷ, Tông Đản, Hoàng Kim Mãn, Vi Thủ An cho quân bộ tiến sang đất Tống uy hiếp Hoành Sơn, Thái Bình, Vĩnh Bình, Cổ Vạn, Thiên Long để triệt hạ các căn cứ quân sự tiền phương của giặc Tống và cũng là kế nghi binh nhằm thu hút sự chú ý của địch để cho quân thuỷ của Lý Thường Kiệt tấn công châu Khâm, châu Liêm và châu Ung[3].

         Cuối năm 1076, đại quân Tống xâm lược nước ta, Thân Cảnh Phúc đóng quân ở Động Giáp để khống chế địch hai cửa ải Quyết Lý và Giáp Khẩu. Trên đường phục binh từ Lạng Sơn về kinh, Thân Cảnh Phúc giao cho các thủ lĩnh người dân tộc và các thổ binh trực tiếp chỉ huy; bên trái có Sầm Khánh Tân, Nùng Thuận Linh và Hoàng Kim Mãn giữ Môn Châu và đường qua Bình Gia đến Phú Lương [4]; bên phải có Vi Thủ An giữ châu Tô Mậu và đường từ Tư Lăng đến Lạng Châu [5] .

         Quách Quỳ chỉ huy cho quân Tống ào ạt đánh vỡ các phòng tuyến ở ải Quyết Lý và Giáp Khẩu mở đường tấn công nhưng bị phục binh của Thân Cảnh Phúc đánh thiệt hại nặng trước khi chúng tiến xuống sông Cầu.

         Biết Thân Cảnh Phúc là một tướng giỏi cầm cường binh, Tướng giặc là Triệu Tiết bàn với Quách Quỳ là tìm cách dụ hàng nhưng Quách Quỳ thấy không có hiệu quả nên không thực hiện. Khi quân Tống bị chặn đánh ở phòng tuyến sông Cầu, Thân Cảnh Phúc cho quân mai phục đánh sau lưng làm tiêu hao nhiều sinh lực của địch [6]. Thân Cảnh Phúc là vị tướng xuất sắc trong công cuộc chống Tống dưới sự chỉ huy của Lý Thường Kiệt (1072-1075).

          Dưới thời Trần, do kỳ thị với dòng họ nhiều đời làm phò mã và có nhiều huân công với triều Lý nên những người họ Thân không được trọng dụng, nhưng kế sách giữ nước thông qua giải pháp gả công chúa cho các thủ lĩnh người dân tộc lại được nhà Trần kế thừa và phát huy. Thượng hoàng Trần Nhân Tông còn gả công chúa Huyền Trân cho Chế Mân không những để liên minh với vua Chămpa để chống giặc Nguyên luôn đe doạ ở phía Bắc mà còn mở ra một phương thức mở nước về phía Nam bằng con đường hôn nhân.

         Bài học vô giá này được chúa Nguyễn Phúc Nguyên (1614-1635) vận dụng, sáng tạo trong buổi đầu mở đất phương Nam. Chúa Nguyễn gả công nương Ngọc Vạn cho vua Chân Lạp là Chetta II (1618-1628) để cho người Việt được tự do vào làm ăn sinh sống ở miền Đông Nam Bộ; gả công nương Ngọc Khoa cho vua Po Rêmê (1627-1651) tạo nên sự hoà hiếu với Chămpa và gả công nương Ngọc Hoa cho đại thương gia Nhật Bản là Araki Sutaro (1619) để phát triển kinh tế thông qua chính sách mở cửa [7]. 

         Giải pháp giữ nước và trị nước của Lý Thái Tổ thông qua con đường hôn nhân quý tộc với người họ Giáp được hình thành ngay sau khi nhà Lý định đô Thăng Long. Lúc còn ở Hoa Lư (Ninh Bình), Lý Công Uẩn chỉ thấy ưu thế của thành Đại La:

Ở giữa khu vực trời đất, có thế rồng cuộn hổ ngồi, ở giữa Nam- Bắc- Đông- Tây, tiện hình thế núi sông sau trước, đất rộng mà bằng phẳng, chỗ cao mà sáng sủa, dân cư không khổ vì ngập lụt, muôn vật rất thịnh mà phồn vinh, xem khắp nước Việt, chỗ ấy là nơi hơn cả. Thật là nơi hội tụ bốn phương, là nơi thượng đô của kinh sư muôn đời [8]. Nhà vua mở đầu triều Lý lúc đó chưa thấy được nguy cơ xâm lược từ nhà Tống, nhằm hạn chế nhược điểm này của Thăng Long và để có được “thượng đô của kinh sư muôn đời ”, Lý Thái Tổ đã có một sáng kiến là gả công chúa cho một danh gia của họ Giáp, tách làm họ Thân trở thành họ Phò mã để con cháu được “ thượng đô hoá” trở thành một vọng tộc cao sang của thời Đại  Việt.

         Lý Thái Tổ đã vượt qua được tầm nhìn Thục Phán - An Dương Vương; vì muốn bảo vệ con gái quý tộc ngay tại trong cung điện Cổ Loa, nên An Dương Vương mất cảnh giác đã để Triệu Đà lập mưu đưa con trai là Trọng Thuỷ vào kinh ở rể, cơ đồ nước Âu Lạc xây dựng sau cuộc kháng chiến vĩ đại chống quân Tần nhanh chóng bị sụp đổ, kinh đô Cổ Loa chỉ tồn tại được 30 năm (208-179 TrCN).

         Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long cũng là 1000 năm họ Thân thành lập, một kinh đô khai sáng nền văn minh Đại Việt và một dòng họ với nhiều tài năng kiệt xuất trên các lãnh vực giữ nước, xây dựng đất nước, phát triển kinh tế và văn hoá dân tộc. Tự hào 1000 năm Thăng Long toả sáng và 1000 năm vinh hiển của họ Thân.

PGS.TS ĐỖ BANG
Phó Chủ tịch Hội KHLS Việt Nam


[1] . Hoàng Xuân Hãn, Lý Thường Kiệt- Lịch sử ngoại giao và tông giáo triều Lý, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2003, tr. 87.

[2] . Hoàng Xuân Hãn, Sđd, tr. 92-93.

[3] . Hoàng Xuân Hãn, sđd, tr. 130.

[4]. Tức từ biên giới đến tận sông Cầu, nơi lập phòng tuyến để đánh địch .

[5]. Hoàng Xuân Hãn, Sđd, tr. 213.

[6] . Hoàng Xuân Hãn, Sđd,, tr. 221, 228.

[7] . Đỗ Quỳnh Nga, “ Một số gương mặt phụ nữ Việt Nam dưới thời các chúa Nguyễn”, Hội thảo khoa học Phụ nữ Việt Nam trong di sản văn hoá dân tộc, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Thừa Thiên Huế…, Huế, 2/2010, Kỷ yếu, trang 48-55.

[8] . Đại Việt Sử ký toàn thư, NXB Văn hoá Thông tin, 2005, tr. 259.

Quay lại Trang chủ In ấn
» Dòng họ gắn với Thăng Long – Hà Nội ngàn năm (09-30-2010)
» Phò mã Thân Cảnh Phúc trong công cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc (06-21-2010)
» Thân Nhân Trung (06-13-2010)
» Thân Văn Quyền, nhà giáo ấn tượng của thế kỷ 19 (06-13-2010)
 
Thông báo nội bộ
CHƯƠNG TRÌNH KỶ NIỆM "1000 NĂM HỌ THÂN" TẠI BẮC GIANG
Nhân ngày giỗ tổ họ Thân hằng năm (29/10 â.l.), năm nay, 2010, tại Bắc Giang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Giang, phối hợp UBND huyện Lục Ngạn và Hội đồng Thân tộc Việt Nam đứng ra tổ chức Lễ kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại tỉnh nhà. ... chi tiết
Thông báo số 3 (Tin mới)
Kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội ... chi tiết
Lễ kỷ niệm
Kỷ niệm “1000 năm họ Thân” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội ... chi tiết
Lễ kỷ niệm “1000 năm họ Thân”
... chi tiết
Hội đồng Thân tộc Hà Nội - 2010
... chi tiết
Liên hệ
Đóng góp / Phản hồi
Hội thảo dòng họ Thân
Hoạt động của dòng họ
Họ Thân với đất nước
Thông báo
Tổng truy cập: 351165
Đang xem: 3
 
 
 
 
 
 
 

© 2004 Họ Thân Việt Nam
Chủ nhiệm: Ông Thân Thêm
Điện thoại: +84 913425131 | Email: thanthem@gmail.com | thanthem@hothan.org
Website: www.hothan.org                                                                    Click vào đây để Quản trị nội dung (CMS)